“Hace tanto que te espero / Que he perdido la conciencia social / 
Y ya no encuentro agarradero / Abandonado en esta ausencia global”. 

Extremoduro: “El camino de las utopías”, 2013.

Nazio Batuen Erakundeak eskatzen duen mundua eraikitzeko herritar guztien elkartasuna eta lankidetza behar da, egozentrismotik aldenduz. Egoera horretatik abiatuta bakarrik lortu daiteke harmonian oinarritutako komunitatea, bidezkoagoa, ekitatiboagoa eta arduratsuagoa.

Eduardo Galianori oker egozten zaio utopiak oinez egiteko balio duelaren ideia. Gutxi inporta du hemen aipuaren zehaztasunak, aski dugu haren egia poetikoarekin. Beraz, ez dago aspiratu dezakegun sistema politiko perfekturik, hala ere, bide hori egiteko aukera baino ez dugu. Horrela adierazten zuen Angela Davisek hitz gakoa “saiatzea” zela esaten zuenean. Behin eta berriz saiatzea garaipena da berez, kontrakoa sinestarazi nahi diguten arren, oraindik daudelako iraultza posibleak.

Maria Zambranok adierazten duenez, “gertaeren historiari itxaropenaren historiak jarraitu beharko dio”. Eta hala da, itxaropena utopian bizi den mugimendu bat bera da, eta aukera hori kolektibotik imaginatzea da gure azken bide bakarra.

Utopiazko horizonteari uko egiten dion edozein kultura esanahirik gabe geratzen da. Mundu hobe bat eraikitzeko ametsak imajinatzea posiblea ez bada, zer zentzu dauka orduan mendeetako pentsamendu eta sorkuntzaren ondare metatuak?

Hausnarketa honek ziurtasun batera eramaten gaitu: gure kultura eraldatuko duen etorkizuna konkistatzeko, utopiak barne hartuko dituen pentsamolde-aldaketa sakonak behar ditugu. Eredu alternatiboak eraikitzeko irudimena eta sormena jarri beharko dira gizarte-eraldaketaren zerbitzura.

Kultura izango balitz lurzorua eta giza zientzia zoru hori lantzeko lanabesa, arteari dagokio entzute- zein elkarrizketa-espazioak pizteko ahalmena; gune horietatik erresistentzia-tokiak eraiki eta aktibismoa sustatu bait daiteke. Jatorriz, sorkuntza artistikoa komunitarioa zen, erritu partekatua, memoria eta identitate komun bat eraikitzeaz gain, ezarritako boterearen aurrean tresna politiko gisa ere jokatzen zuena.

NAK Jaialditik, utopien bidaia zeharkatzea proposatzen dugu arteak duen indarraz baliatuz. Militantzia espazioak eraikiko ditugu irudimen kritikotik, hausnarketa politikotik eta kontzientzia sozialetik jaiotzen diren proposamenak inspiratzen dituzten artisten laguntzarekin, posiblea eta premiazkoa dena uztartzeko asmoz.

Azken finean, gaur egungo gizartean premiazkoak diren arazoak uztartzen dituen programazio aktibista, gizartearen kide guztien ardura delako egoera larri hauen eraldaketa: krisi klimatikoa, gizarte-larrialdia, memoria eta identitatea, patriarkatua… Eta Palestina. Ez diezaiogun utzi Palestinako herriaren genozidioaz hitz egiteari, gure borroka osatugabea jarraituko du, haien borroka gurea ere badela ulertu arte.

Yolanda Campos Bergua
NAK Jaialdiaren zuzendari artistikoa

“Tal vez, si pudiera hablarte / De si fuera cierto / Que el poder del arte /
Bien nos pudiera salvar / De una vida inerte / De una vida triste / De una mala muerte”.

Roberto Iniesta: “El poder del arte”, 2023.

KARTELAREN AZALPENA
Edizio honetako irudi grafikoak, Sandra Vallejo lankidearen sentsibilitatetik sortutakoak, palestinako suimanga txorian oinarritzen da. Gazako zeru zaurituak zeharkatzen dituen hegazti txiki honek, desagertzeari uko egiten dion lurralde baten memoria bizia gordetzen du bere hegaletan. Bere kantuak ez du gozamenik ez apaingarririk bilatzen; galeraren testigantza emateko jaiotzen den bihotz-taupada laburra eta sakona da. Eta, hala ere, maite duen lurraren gainean etengabeko hegaldian dabilenean, erresistentziaren eta itxaropenaren ikur bihurtzen da.
Txoriaren irudi honek bigarren irakurketa bat du, Extremoduroren “El camino de las utopías” kantuaren bertsoekin zuzenean lotzen dena. Jatorrian “El Pájaro Azul” deitutako abesti hau utopiaren taupada bera bilakatzen da: Askatasunerako bidean etengabe mugitzen den betiereko bilaketa.